Ik ben aan het werk als spoedeisende hulp arts en loop rustig op de gang van de SEH (spoedeidende hulp) onderweg naar mijn volgende patiënt. Het is vrij druk, maar iedereen is lekker aan het werk en alle patiënten zijn stabiel. Ineens gaan de deuren van de ambulancesluis open. Ik kijk verbaasd op, want er is helemaal geen ambulance aangekondigd. Er komt ook geen ambulancepersoneel binnen met een patiënt op een brancard, maar een man met een kind in zijn armen. Paniekerig en schreeuwend rent hij de gang op waar ik loop. Ik zie direct dat het kind – die ik een jaar of 3 schat – blauw ziet en slap in de armen van de man hangt. Mijn hartslag vliegt omhoog en ik kom in actie. Ik krijg het kind in mijn armen geduwd en loop de dichtstbijzijnde acute kamer op. Ik bel voor hulp van mijn collega’s van de SEH en het kinderreanimatieteam. Na een snelle eerste beoordeling van het blauwe bewusteloze kind, constateer ik gelukkig wel een hartslag, maar geen ademhaling of bewustzijn. Ik pak een beademingsballon en begin het kind te beademen. Mijn handen trillen en ik veeg het zweet tussendoor af aan mijn jas. Mijn ademhaling is snel. Ik ben volledig gefocussed op het beademen van het kind. Mijn gedachten suisen door mijn hoofd. In de verte hoor ik alle teamleden binnenkomen en vragen stellen, dingen roepen, karren worden binnengereden. Terwijl ik de eerste ademteugen in de longen van het kind blaas word ik me bewust van mijn eigen stress.  Ik registreer mijn fysieke stress signalen: snelle hartslag en ademhaling, trillende handen. Ik word me ook bewust van het feit dat ik een tunnelvisie heb. Ik ben volledig gefocussed op het beademen en ben me nauwelijks bewust van de andere teamleden en de ruimte om me heen. Gelukkig ben ik hierin getraind. Ik herken mijn stress en breng deze met de juiste technieken terug naar normale proporties. Mijn lichaam komt tot rust en ik word direct helderder. Ik kan contact maken met de situatie en het team. Ik merk dat de acute kamer vol staat met goed getrainde professionals en met alle benodigde spullen, maar dat iedereen – logischerwijs – van zijn apropos is door de onverwacht ernstige situatie van deze jonge patiënt. Mensen roepen dingen door elkaar en trekken gehaast benodigde spullen open. Mensen laten dingen vallen en botsen tegen elkaar aan. Er gebeuren allemaal goede dingen – infusen, monitoring – maar er is geen structuur en zeker geen rust. Omdat ik mijn eigen stress nu heb gereguleerd, kan ik hier echter wat aan doen. Terwijl het kind langzaam roze kleurt door de beademingen, vraag ik iedereen om een time out. Ik vat de situatie rustig samen en zet de benodigde stappen uit. Ik benadruk dat we hiervoor getraind zijn, dat we dit kunnen. We waren allemaal even overdonderd, maar nu is de situatie onder controle. Er ontstaat rust en structuur. Ik zal nooit vergeten hoe je letterlijk de stress in de kamer voelde zakken. Nu kon ik met het team de benodigde stappen uitzetten om dit meisje te stabiliseren en over te plaatsen naar een kinder IC. Met het meisje liep het goed af, maar ook als dit niet het geval was geweest, hadden we als team een goed gevoel aan de acute opvang over gehouden. 

Voor mij was deze casus het moment waarop ik wist dat ik met dit onderwerp verder wilde. Ik had nu echt ervaren hoeveel verschil het had gemaakt dat alle training die ik hierin inmiddels had gedaan, me hielp om eerst mijn eigen stress en daarna die van het team te reguleren.

Ik ben ervan overtuigd dat het kunnen herkennen en reguleren van je stressrespons in acute situaties een essentiële vaardigheid is — een critical care skill, net als het kunnen prikken van een infuus of het beademen met masker en ballon. Een vaardigheid die professionals die met acute situaties moeten omgaan kunnen én moeten leren.

Want stress is besmettelijk, maar rust ook.