Wie ben ik

Wat mij drijft

Wat mij drijft is de overtuiging dat iedereen acute stress regulatie kan trainen; ook als je er van nature niet zo goed in bent. Het idee dat je alleen geschikt bent voor een acuut vak als je van nature maximaal stressbestendig bent klopt niet. Mensen zijn van nature niet stressbestendig. De een wel wat meer dan de ander, maar ons zenuwstelsel is gebouwd op overleven en dus is een stress respons in acute situaties normaal. Ik wil het idee doorbreken dat je dit ‘gewoon vanzelf’ moet kunnen zonder training. En dat je ongeschikt zou zijn als je af en toe in een niet functionele stress respons schiet. En bovenal wil ik overbrengen dat acute stress regulatie trainbaar is en dat iedereen hierin kan groeien door te oefenen met praktische technieken.

Presteren onder druk als SEH-arts

Ik ben Nienke Sonneveld en sinds 2010 Spoedeisende Hulp (SEH) arts. Het mooiste vak ter wereld, maar met enige regelmaat stressvol.

Al vroeg in mijn carrière werd ik me ervan bewust hoe essentieel het is als je als SEH-arts rustig kunt blijven in een acute situatie. Alle kennis en technische spullen in de wereld kunnen niet compenseren voor een fight – flight – freeze respons van het team. Want onder stress verlies je overzicht, neemt je vermogen beslissingen te nemen af en wordt communicatie moeizaam. In het begin van mijn carrière moest ik tot mijn eigen frustratie onder ogen zien – na wat genadeloze feedback van het verpleegteam – dat ik onder druk niet van nature de rust zelve was. Ik ging enorm ‘aan’ tijdens een acute situatie en ondanks dat ik precies wist wat er moest gebeuren, kreeg ik het soms niet voor elkaar om dit over te brengen. Ik twijfelde aan mijn geschiktheid. Ik was toch SEH-arts? Ik moest juist goed zijn in deze situaties!

Maar ik was hier helemaal niet specifiek in getraind tijdens mijn opleiding. In medische trainingen wordt presteren onder druk vaak wel aangestipt, maar ik miste het ‘hoe dan’.

Stress regulatie trainen

Ik begon me in het onderwerp te verdiepen en bij te scholen. Wat ik al snel ontdekte is dat hierover veel bekend is in bijvoorbeeld de luchtvaart en topsort. Ik vond snel genoeg trainingen op dit gebied: van mindfullness tot embodied learning. Echter veel van deze technieken om stress te reguleren zijn niet direct toepasbaar in echte acute situaties zoals op de spoedeisende hulp.
Ik wilde weten hoe ik nou mijn stress in de hand hield als ik ineens geconfronteerd werd met een kinderreanimatie, groot trauma of patiënt in diepe shock. Dan kun je tenslotte niet even een adempauze nemen. De afgelopen 15 jaar heb ik een vertaalslag gemaakt van allerlei technieken uit diverse cursussen, trainingen en literatuur naar de acute kamer op de SEH. En inmiddels kan ik zeggen dat ik deze ‘critical care skill’ beheers.

Workshops

Omdat mijn passie bij opleiden ligt, begon ik al snel na te denken over hoe je dit nu kunt trainen op een manier waarbij je er echt wat aan hebt voor je dagelijks werk. De eerste workshop presteren onder druk ontwikkelde ik samen met twee collega’s in Meander Medisch Centrum Amersfoort. Ik merkte al snel dat – als je dit bespreekbaar maakt – eigenlijk iedereen hier wel in meer of mindere mate tegenaan loopt. De een misschien bij elke reanimatie, de ander alleen in extreme of uitzonderlijke situaties, maar voor iedereen is een breekpunt. Weinig mensen bleken heel bewuste tools te hebben om zichzelf te reguleren

Naar Australië

Na 9 jaar als SEH-arts in Meander medisch Centrum vertrok ik in 2020 met mijn gezin naar Australië om mezelf daar verder te ontwikkelen in de spoedeisende geneeskunde.

Ik ontmoette daar emergency consultant Andrew Toffoli en hij had ook interesse in dit onderwerp. Samen ontwikkelden wij een workshop voor jonge arts assistenten (residents ED) over presteren onder druk. We gaven deze workshop elke 3 maanden en hij werd zeer goed ontvangen. Het werd me wederom duidelijk hoe onderbelicht dit onderwerp is en hoe essentieel het is hierin te trainen als je goed op de SEH wil kunnen functioneren.

In mijn vrije tijd begon ik met surfen en ik ontdekte tot mijn verrassing dat daar veel mentale aspecten aan zitten die mij helpen met stress management. Focussen, accepteren van de omstandigheden, stevig staan en rustig blijven als je van je bord af valt en door de golven wordt rondgesmeten. Ik begon elementen uit de surfsport te gebruiken in mijn trainingen. In Australië zijn er heel wat surfers die trainen op de mentale aspecten van de sport. De bekende uitspraak ‘Go with the waves’ bleek veel meer diepgang te bevatten dan ik had gedacht.

Terug naar Nederland

Na drie jaar kwam ik terug uit Australië en werd ik opleider voor AIOS SEG in het Hagaziekenhuis. De workshops uit Australië werden naar het Nederlands vertaald en verder ontwikkeld en verdiept. Steeds als ik de workshops en praatjes hierover verzorgde, werd dit goed ontvangen. De stap om deze workshops ook buiten mijn eigen ziekenhuis en vakgebied aan te gaan bieden is een logisch vervolg. En zo werd Zonnespoed opgericht.

Ik ben ervan overtuigd dat een echte professional die in acute situaties beslissingen moet nemen en goed en snel moet handelen de technieken nodig heeft die in mijn workshops aan bod komen. Niet alleen kun je de situatie beter beheersen, maar jijzelf en je team houden ook een beter gevoel over aan de situatie, hoe heftig deze ook was.

Want stress is besmettelijk, maar rust ook

Zonnespoed

Acute stress regulatie is trainbaar. Iedereen kan hierin groeien door te oefenen met praktische technieken.